Earthworm

တီကောင်လေးတွေက ကျွန်တော်တို့ရဲ့မြေဆီလွှာကိုဘယ်လိုကူညီပေးနေလဲ ?

         စိုက်ပျိုးရေးသမားတော်တော်များများက တီကောင်လေးတွေနဲ့ပတ်သက်ရင် သိပ်မသိကြပါဘူး။ ဒါကလဲ သူတို့က မြေကြီးထဲမှာအချိန်တော်တော်ကြာကြာနေလေ့ရှိကြပြီး ကြက်စာအဖြစ်လောက်ပဲ အသုံးပြုကြတဲ့အတွက် သတိမမူမိကြတာ မဆန်းပါဘူး။          ဒါပေမဲ့ တီကောင်လေးတွေဟာ ကြက်စာဆိုတာထက်ပိုပါတယ်။ သူတို့က သဘာဝတရားကပေးထားတဲ့စိုက်ပျိုးရေးသမားတွေပါပဲ။          တီကောင်လေးတွေဟာ မြေဆီလွှာထဲမှာ သွားလာလှုပ်ရှားမှု အမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါတွေကအပင်တွေ နဲ့မြေကြီးအတွက်ကို အကျိုးကျေးဇူးများစွာဖြစ်စေပါတယ်။ သုတေသန ပြုလုပ်ချက်တွေအရ သူတို့ကမြေကြီးကိုအာဟာရဖြစ်ေ စတယ် ၊ ရေစီးဆင်းမှုကို မြန်ဆန်စေပြီးတော့ မြေဆီလွှာဖွဲ့စည်းမှုကိုပိုပြီးတောင့်တင်းခိုင်မာစေတယ်။           ဒါ့အပြင် တီကောင်လေးတွေဟာ အပင်ရဲ့စွန့်ပစ်ပစ္စည်းတွေဖြစ်တဲ့ အမြစ်သေတွေ၊ အရွက်တွေ Read more…

Food for earthworms

ကိုယ့်စိုက်ပျိုးမြေက တီကောင်လေးများကို စောင့်ရှောက်ကြမယ်။

         တီကောင်လေးတွေဆိုတာ အထိမခံနုနယ်ပြီးတော့ စိုစွတ်တဲ့မြေကြီးမှာ ရှင်သန်ကျက်စားတဲ့သတ္တဝါလေးတွေပါ။ သူတို့လေးတွေဟာ စိုစွတ်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာပဲရှင်သန်နေထိုင်လေ့ရှိကြပါတယ်။ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သူတို့ဟာအရေပြားပေါ်မှာရှိတဲ့ အကျိအချွဲဂလင်းလေးတွေကိုသုံးပြီး အသက်ရှုကြရတာဖြစ်လို့စိုစွတ်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်အနေအထားကသာ ဒါကိုထိန်းသိမ်းပေးနိုင်မှာပါ။ စိုထိုင်းမှုသာမရှိဘူးဆိုရင် ဒီတီကောင်လေးတွေဟာ နေ့စဉ်နေ့တိုင်းသူတို့ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ရဲ့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကိုဆုံးရှုံးမှာဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးမှာတော့ ခြောက်သွေ့ပြီးသေဆုံးသွားမှာပါ။ သူတို့လေးတွေမှာ မျက်စိ ၊ နား စတာတွေမရှိပေမဲ့လို တုန်ခါမှုကိုခံစားသိရှိနိုင်ကြပြီး သူတို့ခေါင်းပေါ်မှာ အလင်းကိုအာရုံခံနိုင်တဲ့ တစ်ရှုးလေးတွေပါတာကြောင့် အလင်းရောင်ကိုခွဲခြားပြီးသိနိုင်ပါတယ်။       တကယ်လို့မိတ်ဆွေရဲ့စိုက်ပျိုးမြေပေါ်မှာ တီကောင်လေးတွေရှိနေပြီဆိုရင်တော့ ဒါက ကိုယ့်ရဲ့မြေဟာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ဖို့အတွက်ကောင်းမွန်တယ်ဆိုတာကိုပြသနေတဲ့ လက္ခဏာရပ်တစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီတီကောင်လေးတွေဟာ အရမ်း မခြောက်သွေ့လွန်း၊ မစိုစွတ်လွန်း Read more…

Compost as fertiliser

ကိုယ်သုံးမဲ့အာဟာရတွေက အော်ဂဲနစ်ဖြစ်မဖြစ်ဆိုတာအရေးပါလား?

သေချာပေါက် အရေးပါတာပေါ့။ အော်ဂဲနစ် နဲ့လူလုပ်ဓာတ်မြေသြဇာတွေက အပင်လေးတွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရတွေကို နည်းမျိုးစုံနဲ့အထောက်အကူပေးနေပါတယ်။ အော်ဂဲနစ် ဓာတ်မြေသြဇာတွေ (အများအားဖြင့် နောက်ချေး ဒါမှမဟုတ် ကြက်ချေး ၊ မြေဆွေး ၊ နိုက်ထရိုဂျင်ကိုထိန်းချုပ်ပေးတဲ့ပဲတွေ(nitrogen-fixing legumes)တွေ ဟာ အပင်လေးတွေဆီကို လအပိုင်းအခြားတစ်ခု ဒါမှမဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် အာဟာရတွေကိုဖြန့်ဝေပါတယ်။  သူတို့ဟာမြေဆီလွှာအတွက် အော်ဂဲနစ်အာဟာရတွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးတဲ့အပြင် မြေဆီလွှာတိုက်စားခံရမှုမှကာကွယ်ပေးပြီး  မြေကြီးထဲကပိုးမွှားလေးတွေကြီးထွားဖို့ အတွက် ကူညီပေးပါတယ်။ ဒီမြေဆီလွှာပိုးမွှားလေးတွေကတော့ နောက်ချေးနဲ့မြေဆွေးဆီကအာဟာရတွေကို အပင်တွေစုပ်ယူနိုင်မဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေအဖြစ်ဖြိုခွဲပေးပါတယ်။ မြေဆွေးလိုမျိုး သဘာဝအော်ဂဲနစ်မြေသြဇာတွေ အသုံးပြုလိုက်မယ်ဆိုရင်တော့ အခြားဘာဓာတ်မြေသြဇာမှ Read more…

Sunn hemp produces nitrogen for the soil

ဆိုဒီယမ် ဖော့စ်ဖောရပ်စ် နဲ့ပိုတက်ဆီယမ်ဆိုတာ

စိုက်ပျိုးရေးလုပ်တဲ့ ဘယ်သူမဆို နိုက်ထရိုဂျင် (N)၊ ဖော့စ်ဖောရပ်စ် (P) နဲ့ပိုတက်ဆီယမ် (K) စတဲ့နာမည်တွေနဲ့ရင်းနှီးမှာပါ။ ဒီ(၃)မျိုးကတော့ အပင်တွေအတွက်လိုအပ်တဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ ထဲမှာ နာမည်အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီးတော့ ဒီဓာတ်သုံးမျိုးကို အော်ဂဲနစ်ဓာတ်မြေသြဇာရယ် လူလုပ်ဓာတ်မြေသြဇာရယ်ဆိုပြီး ပုံစံနှစ်မျိုးနဲ့တွေ့နိုင်ပါတယ်။ နိုက်ထရိုဂျင်ဟာ အပင်တွေကို သူတို့ရဲ့သစ်ရွက် ၊ ပင်စည်တွေနဲ့အကိုင်းအခက်တွေအတွက် တစ်သျှူးအသစ်တွေတည်ဆောက်ဖို့လိုအပ်တဲ့ ပရိုတိန်းတွေထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါတယ်။    အပင်တွေရဲ့သဘာဝကိုက နိုက်ထရိုဂျင်နဲ့ပတ်သက်ပြီး လောဘကြီးပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ နိုက်ထရိုဂျင်ဟာ သဘာဝမှာရှားပါးတဲ့ရင်းမြစ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့အတွက် အပင်တွေဟာ နိုက်ထရိုဂျင်ကို ရတဲ့အချိန်မှာအကုန် စုပ်ယူပစ်ကြပါတယ်။အဲ့ဒီလို နိုက်ထရိုဂျင်ကို အလွန်အမင်းစုပ်ယူကြတဲ့အခါမှာ  အပင်ကနေ Read more…

Soil pH 5.5

မြေကြီးရဲ့ pH က ဘာလို့အရေးကြီးတာလဲ?

မြေဆီလွှာရဲ့ phက အရေးကြီးပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အပင်တွေက မြေကြီးထဲကနေပြီးတော့ ဘယ်လိုအာဟာရတွေကိုစုပ်ယူမလဲဆိုတာကို pH ကသက်ရောက်စေလို့ပါပဲ။ pHကိုတိုင်းတာမယ်ဆိုရင် 0.0 ကနေ 14.0 အထိရှိပြီး 0.0 ကတော့ အက်ဆစ်ဓာတ်အများဆုံးပါ။ 7.0 ဓာတ်ပြယ်နေတာ (သို့မဟုတ်) သာမန်ရေမှာရှိတဲ့ pH ပမာဏဖြစ်ပြီး 14.0ကတော့အယ်ကာလိုင်းဓာတ်အများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့လိုပဲမိတ်တွေတို့လဲ pH ကဘာလဲဆိုတာသိချင်ကြမှာပါပဲ။P ဆိုတာ သင်္ချာဘာသာရပ်မှာတော့ “-log10” ကိုရည်ညွှန်းတာဖြစ်ပြီး H ကတော့ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဒြပ်စင်ကိုရည်ညွှန်းတာဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့နှစ်ခုပေါင်းစပ်လိုက်တဲ့အခါမှာ ဒီ pH = Read more…

Depleted soil

မြေကြီးထဲကအာဟာရဓာတ်တွေကို ဘာကလျော့ကျစေတာလဲ?

သဘာဝလောကကြီးထဲမှာတော့မြေဆီလွှာဆိုတာဟာသူ့အလိုလိုပြန်လည်အားပြည့်နေတဲ့ အရာမျိုးပါ။ အစေ့တွေကနေ အပင်ပေါက်လာတာနဲ့သူတို့ဟာ မြေကြီးထဲက အာဟာရတွေကိုစုပ်ယူပြီးတော့ သစ်ရွက်တွေ ၊ အမြစ်တွေ နဲ့သီးနှံတွေအဖြစ်နဲ့ဖူးပွင့်ကြပါတယ်။ အပင်တွေ သဘာဝအတိုင်းသေဆုံးသွားတဲ့အခါမှာ ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ကိုယ်ထည်တွေကဆွေးမြေ  ြ့ပိုကွဲသွားပြီး မြေဆီလွှာအတွက် အာဟာရ ပြန်ဖြစ်သွားပါတယ်။ တစ်ခါတစ်လေမှာ ဆိတ်လေးတစ်ကောင် ဒါမှမဟုတ် နွားလေးတစ်ကောင်လိုမျိုး အသီးအရွက်စားတဲ့ သတ္တဝါတစ်မျိုးမျိုးကရောက်လာပြီးတော့ အပင်တွေကိုစားပစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကို စားလိုက်တဲ့ သတ္တဝါလေးက အာဟာရဓာတ်တွေကို စုပ်ယူပြီး ပိုလျှံတဲ့အရာတွေကိုတော့ မစင်အဖြစ်နဲ့စွန့်ထုတ်လိုက်ပါတယ်။အဲဒီ့မှာ သူစွန့်ထုတ်လိုက်တဲ့ အညစ်အကြေးက နောက်အပင်မျိုးစိတ်အတွက် အစာအာဟာရဖြစ်လာပါတော့တယ်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်တဲ့ အခါမှာ ကျွန်တော်တို့က ဒီလည်ပတ်နေတဲ့ စနစ်ကြီးတစ်ခုလုံးကို Read more…

Gazunmyo farm monsoon

“မရေရာတာ ဓမ္မတာ”

သက်ရှိတွေနဲ့အလုပ်လုပ်ရတာ တကယ့်ကို ကမောက်ကမဖြစ်စေမဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ကြုံရနိုင်ပါတယ်။ အရင်လေးရက်လောက်ကမှ အဆင်သင့်လေး ခူးမလို့လုပ်ထားတဲ့ လှလှပပ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေဟာ သိပ်မကြာခင်ပဲခေါင်းမာတဲ့ အဖျက်ပိုးတွေ ဖျက်စီးတာလည်းခံရနိုင်ပါတယ်။ ရုတ်တရတ်ပေါ်လာတဲ့ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းကြောင့် စိုက်ခင်းတစ်ဝက်လောက်ရေမြုပ်သွားပြီး ကိုယ့်အသီးအရွက်တွေက အမြစ်ကပါ ရိရွဲပြီး သေတော့မလိုဖြစ်တာနဲ့လည်း ကြုံရမှာပါ။ လယ်သမားတွေအတွက် မရေရာမသေချာမှုက ပုံမှန်ပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ ့တာဝန်ကတော့ ကိုယ်သိထားတဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ကိုယ့်ရဲ ့ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို အကောင်းဆုံးစီမံပြီးရောင်းချနိုင်ဖို့ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့လည်း အချိန်နဲ့အမျှ မမျှော်လင့်ထားတဲ့ အခက်အခဲတွေကိုရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ သဘာဝတရားကိုကြိုတင်တွက်ဆထားလို့ မရပါဘူး။ဒါပေမဲ့ကိုယ့်ရဲ့အတွေ့အကြုံတွေကနေသင်ယူလေ့လာမှ မမျှော်လင့်ထားတဲ့ အရာတွေကို နောက်တစ်ကြိမ်မှာ Read more…

Caterpillar pest

“ရန်သူအဖျက်ပိုးတွေ အကြောင်းသိကြဖို့”

ကွဲပြားတဲ့အဖျက်ပိုးတွေကကိုယ့်ရဲ့သီးပင်စားပင်တွေကိုဘယ်လိုဖျက်ဆီးနိုင်လဲဆိုတာသိထားရင် ကိုယ့်ရဲ့အပင်ပြဿနာတွေကိုစောစောစီးစီးဖြေရှင်းနိုင်မှာပါ။အများဆုံးတွေ့ရတဲ့အဖျက်ပိုးနှစ်မျိုးကတော့အပင်ရဲ့အရည်တွေကိုခမ်းခြောက်သွားအောင်စုပ်ယူပစ်တဲ့ပိုးတွေနဲ့အရွက်တွေနဲ့ပင်စည်တွေကို ကိုက်ဖြတ်စားသောက်တတ်တဲ့ အဖျက်ပိုးတွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ အရည်တွေကိုစုပ်ယူပစ်တဲ့ အဖျက်ပိုးတွေမှာဆိုရင် ငှက်နှုတ်သီးလိုမျိုး ကိုက်ဖြတ်စားသောက်နိုင်တဲ့ ပါးစပ်မျိုးရှိပြီးတော့ အပင်ရဲ့အပေါ်ယံအလွှာကိုထိုးဖောက်ပြီး အရည်တွေခမ်းအောင်စုပ်ယူပစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီလိုစုပ်ယူနေတဲ့အချိန်အတွင်းမှာပဲ တချို့အဖျက်ပိုးတွေက သူတို့စားသုံးနေတဲ့ အပင်တွေဆီကို အခြားအပင်ကရောဂါပိုးတွေသယ်ဆောင်ဖြန့်ဖြူးပစ်ပါတယ်။ ဖြုတ်စိမ်းကောင်(Aphids)၊ လှေးပိုး (Thrips) ၊ Whitefly လို့ခေါ်တဲ့ ပိုးကောင်အသေးစားတစ်မျိုး ၊ Leaf Hopper ဆိုတဲ့ဖြုတ်စိမ်းတစ်မျိုး  စတဲ့အဖျက်ပိုးကောင်တွေဟာဒီအမျိုးအစားထဲမှာပါဝင်ပါတယ်။ဒီလိုအဖျက်ပိုးတွေတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့အပင်တွေဟာ များသောအားဖြင့် ကောက်ကွေး၊တွန့်လိမ်ပြီးအဝါရောင် ဒါမှမဟုတ် မီးခိုးရောင်နဲ့အညိုရောင်အပျောက်တွေရှိတဲ့ အဖြူဖျော့ရောင်အရွက်တွေဖြစ်သွားပါတယ်။ ပိုးကိုက်ခံရတဲ့အပင်တွေကတော့ အဖျက်ပိုးတွေဆီကရရှိတဲ့ ဒဏ်ရာအနာတရတွေကြောင့် များသောအားဖြင့်သေဆုံးသွားလေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒီအမျိုးအစားထဲမှာပါတဲ့ အဖျက်ပိုးလေးတွေကတော့ များသောအားဖြင့် Read more…